Kinderboeken

Wanneer word je dood? – Vragen van kinderen over doodgaan, begraven en cremeren.

Riet Fiddelaers-Jaspers
Uitgeverij Ten Have – 2013 – 157 blz

Gebruiksboekje voor volwassenen over omgaan met peuters, kleuters en kinderen tot ongeveer 12 jaar die met de dood geconfronteerd worden. Volwassenen zijn dan meestal ook emotioneel geraakt en hebben geen zin om in dikke boeken allerlei op te zoeken. Dit boekje biedt dan onmiddellijk hulp bij prangende vragen hoe omgaan met kinderen.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Ik ben niet bang in het donker

Uitgeverij Bakermat – voor kleuters van 3 tot 5 jaar.

Helpt kleuters om hun angst voor het donker te overwinnen.
We mogen 3 exemplaren gratis weggeven aan wie een concrete motivatie geeft waarom dit boek voor hem/haar belangrijk kan zijn.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

HET EILAND VAN OPA

Benji Davies  Vertaald door Edward van de Vende
Uitgeverij Luitingh  Sijthoff  bv Amsterdam  – 2015 34  blz
Dit boek is bekroond met de gerenomeerde World Illustration Award 2015.

Prachtig verhaal- en prentenboek voor kinderen maar ook voor volwassenen. Troostend en integer toont het aan dat mensen van wie we houden altijd dicht bij ons zijn – ook al zijn ze ver, ver weg. Aanbevolen voor allen die begaan zijn met kinderen die een waardevol persoon verliezen.

Gepubliceerd op in Kinderboeken

Fijn konijn

Jo Empson – vertaald door Jesse Goossens
Uitgeverij Lemniscaat 2016

Jo Empson schreef een bijzonder aangrijpend prentenboek.  ‘Fijn konijn’ is een levenslustig en creatief konijn. Als hij vertrekt, laat hij een zwart gat achter, met een verrassing voor de achtergebleven konijnen. Dit prentenboek snijdt het thema van verlies en rouw op een unieke manier aan.

 

Gepubliceerd op in Kinderboeken

DE GROETEN VAN DE KRIJTJES

image002  image003

Drew Daywalt en Oliver Jeffers – Vertaald door Koos Meinderts

Uitgeverij De Fontein – Utrecht – 2016 – 44  blz

Het eerste boek ‘De Krijtjes staken’ (2015) van beide auteurs werd bekroond met de Zilveren Griffel. Het gaat over ontevreden krijtjes waarvoor Teun uiteindelijk een oplossing kan  vinden zodat ze weer gaan werken. In ‘De groeten van de Krijtjes’ krijgt Teun ansichtkaarten uit de gehele wereld van eveneens verwaarloosde krijtjes die achtergelaten werden op vakantie. Zal Teun ook deze krijtjes kunnen helpen en tevreden stellen?     

Gepubliceerd op in Kinderboeken

Mevrouw Justien – Een verhaal over troost (voor kinderen vanaf 5 jaar).

Isabelle Desegher en Ann De Bode

Uitgeverij De Eenhoorn – 2015 – 28 blz.

Mevrouw Justien mist haar man, meneer Emiel. Er zit een leeg plekje in haar buik. Een heel klein gaatje. Gaatjes moeten gevuld worden, denkt mevrouw Justien. Bij de tandarts? Door veel te eten? Door te kletsen met vriendinnen? Niets lijkt te helpen. Maar dan ontdekt mevrouw Justien een piepklein winkeltje … Een warm verhaal over verdriet en troost.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Vuur en vlam – Hoe kanker alles dooft behalve herinnering

Geert de Kockere en An Domt

Uitgeverij Manteau Jeugd – 2011 – 32 blz.

De drakenman en de drakenvrouw vormen samen met hun twee drakenkinderen een gelukkig gezin. Het meest houden ze van vuur. “Vuur is leven en leven is vuur!”, beweren ze. Op zomeravonden, wanneer het donker is geworden, gaan ze naast elkaar op een rij staan. Dan spuwen ze vuur om het verst. Het wordt elke keer een heus vuurwerk, dat is pas leven! Op een avond kan de drakenvrouw geen vuur meer spuwen. Als ze probeert, stijgt er enkel wat rook op. De drakendokter vertelt dat er iets kwaads in haar buik zit, wat het vuur in haar laat uitgaan. Hij geeft haar iets vies, maar het zal haar helpen, ze zal weer vuur spuwen. De hele winter lang, maakt het medicijn haar vooral ziek. Haar gezin ondersteunt haar zo goed en zo kwaad als het kan, maar ze hebben het allemaal moeilijk. Maar na de winter gaat het beter. De drakenvrouw staat weer op en ze heeft zelfs weer een klein vuurtje. Om dat te vieren gaan ze samen naar Drakeneiland. Ze dromen er alvast van om in de zomer weer samen vuur te spuwen.

Maar dan komt het kwade terug en deze keer zit het overal in het lijf van de drakenvrouw. De drakendokter ziet het somber: met heel sterk medicijn heeft ze misschien een waterkansje… Elke dag wordt de drakenvrouw zwakker. De drakenman en kinderen moeten machteloos toezien, ze kunnen haar alleen maar blijven knuffelen. Samen vuurspuwen is nu een onvervulbare wens geworden. Soms lijkt het heel even wat beter te gaan en hierom zijn ze dan met z’n allen blij. Op een avond geeft de drakenvrouw aan dat ze echt niet meer verder kan. Haar man en kinderen zeggen haar met een laatste knuffel slaapwel en ze overlijdt. De tijd die volgt is verwarrend voor de drakenfamilie. Mama is niet meer fysiek bij hen, maar ze leeft nog zo mooi en intens in hun binnenste. Ze hebben zelfs het gevoel dat ze ooit op de één of andere manier weer samen vuur zullen spuwen. Wanneer het weer zomer wordt, staan papa en zijn kinderen buiten in het donker naast elkaar. Met een klein hartje beslissen ze om samen vuur te spuwen. Niet om het verst vandaag, maar om het allermooist. Op dat moment schiet er hoog aan hemel een vlam door het donker. Onmiddellijk begrijpen ze alle drie dat dit een boodschap van mama is. Sterker nog, mama wint, want haar vlam was supermooi. Vanaf dat moment beslissen ze om voortaan vuur altijd te spuwen om ter mooist.
De ondertitel van dit prachtige prentenboek is: “Hoe kanker alles dooft behalve de herinnering” Dit vat de boodschap eigenlijk heel mooi samen.

De bedoeling is enerzijds om aan jonge kinderen een idee te geven wat kanker in een gezin kan teweeg brengen. En anderzijds gaat de boodschap veel dieper dan de loutere beschrijving van het ziekteproces. Er worden handvatten aangereikt om de overleden mama toch aanwezig te houden in het gezin. Dierbare herinneringen worden beschouwd als een ontmoetingsplaats diep in jezelf waarnaar je telkens kan terugkeren, zo vaak als nodig, om degene die je mist, te zien. Bovendien wordt er ook aangemoedigd om voorzichtig de draad weer op te nemen. De familie draak durft weer vuur en vlam spuwen, maar tegelijkertijd houden ze de herinnering aan mama stevig vast.
Door het verhaal rond sprookjesfiguren, draken, op te bouwen, wordt er een zekere afstand gecreëerd ten opzichte van de inhoud. Net deze afstand maakt het mogelijk om op een serene manier met jonge kinderen over kanker te praten, zonder dat dit voor hen te bedreigend wordt. Bovendien zijn de prenten subliem. De lieve drakenkoppen in waterverftechniek tegen een ahtergrond van behangpapier in de meest kleurige dessins, zal kinderen zeker aanspreken. En heel subtiel wordt mama, naarmate haar ziekte vordert, steeds bleker groen geverfd.
Dit is het levensverhaal van An Dom. Helemaal achteraan vertelt ze wat meer over het verloop van haar ziekte, en over hoe ze tegen haar naderende dood aankijkt. Treffend is vooral hoeveel kracht ze nog heeft om dankbaar te zijn, voor alle steunfiguren rondom haar.
Wij kunnen haar alleen maar dankbaar zijn, voor wat ze ons in dit boek leert. Chapeau, An!
Vanaf 5 jaar.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Vader en dochter

Michael Dudok De Wit

Uitgeverij Leopold BV – 2002 – 38 blz.

Een vader en zijn jonge dochter fietsen samen door de polder. Boven aan de dijk stappen ze af, vader omhelst zijn dochter en met de eenvoudige woorden: “Dag vader” en “Dag kind” nemen ze afscheid. Het meisje tuurt vanop de dijk naar het water en ze ziet hoe haar vader in zijn roeibootje steeds dichter naar de horizon roeit. Ze blijft op die plaats tevergeefs wachten tot de zon ondergaat, maar haar vader keert niet terug. Seizoenen komen en gaan, steeds opnieuw en steeds opnieuw fietst het meisje naar dat plekje op de dijk waar ze haar vader aan de horizon zag verdwijnen. Maar haar vader komt niet terug. Het leven van het meisje ontvouwt zich verder. En dat leven is mild voor haar. We zien haar fietsen en plezier maken met vriendinnen, wat later fietst ze samen met haar man en nog later fietsen er ook twee kindjes mee. Het meisje wordt langzaam een oude vrouw. Ze heeft een gelukkig leven gehad, maar ze is met momenten de horizon blijven afspeuren naar haar vader. Nu is de tijd rijp om verder op zoek te gaan. Ze verlaat de dijk en loopt naar beneden. Het water heeft plaats gemaakt voor riet en zand. Bij een open plek vindt ze het roeibootje van haar vader, half bedolven onder het zand. De oude vrouw legt zich neer en dommelt in. Maar plots voelt ze dat er iets gebeurt. Ze staat op en begint steeds harder te lopen. Terwijl ze daar loopt, zien we de oude vrouw opnieuw veranderen in een jong meisje. Ze loopt recht in de uitnodigende armen van haar vader, die daar rustig staat te wachten, alsof hij nooit is weggeweest.

Dit poëtische prentenboek vertelt op een tedere, rustige manier over het rouwproces dat zich kan voltrekken wanneer je je vader verliest. Het ongeduldige en vaak pijnlijk wachten op zijn terugkomst wordt geleidelijk aan minder heftig. Je probeert iets te maken van het leven dat je gegeven werd en dat leven geeft vaak mooie dingen… Maar tussendoor blijft een dochter kijken naar de horizon, al was het maar om een kleine glimp van hem te zien. Dat verlangen naar en het gemis van vader blijft als een constante aanwezig en op kruispunten in het leven kan dat weer heel heftig naar boven komen. Mooi is ook het einde, de overtuiging dat je aan het einde van je eigen weg, de kans krijgt om je vader weer vast te pakken, op wat voor manier dan ook. De sobere prenten in sepia-tinten versterken de serene sfeer van het boek en verwijzen naar de broosheid van het leven.
Michael Dudok de Wit maakte het boek naar de animatiefilm father and daughter, waarvoor hij in 2001 terecht een Oscar in ontvangst mocht nemen. Deze prachtige kortfilm is als het ware de bewegende versie van het boek, maar zonder dat er één woord gesproken of geschreven wordt. Dat is ook niet nodig want de beelden spreken voor de volle honderd procent voor zichzelf.
Dit is een intens droevig, maar tegelijk ook een hoopgevend verhaal over de onvermijdelijke kringloop van het leven, met een krachtige boodschap.
Aan alle dochters, groot of klein wil ik het volgende zeggen: Er komt waarschijnlijk voor ons allemaal ooit een dag dat onze papa niet meer fysiek bij ons kan zijn, hoe lang we ook blijven wachten… Dan is het toch troostend om te weten dat het leven ook dan nog de moeite waard mag en kan zijn, dat hij zijn plaats in ons hart en hoofd sowieso voor altijd blijft houden. En op het einde van de reis, wacht hij op een of andere manier op ons, daar ben ik zeker van…
Vanaf 12 jaar

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Water en zout (voor kinderen vanaf 9 jaar)

Bettie Elias

Uitgeverij  Clavis – 2006 – 108 blz.

’s Morgens brengt papa de zevenjarige Dries en zijn jongere zusje Leentje naar school. Een race tegen de tijd, herkenbaar voor de meeste jonge gezinnen. Na de school vertelt oom Jan hem dat papa overleden is, omgekomen bij een verkeersongeluk. Wat volgt is een ontroerend verhaal over rouwarbeid, het zwoegen en ploeteren om dit plotse overlijden te kunnen plaatsen, gezien door de ogen van een zevenjarig kind. Bettie Elias weet als geen ander de emotionele roetsjbaan in het hoofd van deze jongen te beschrijven.

Verschillende belangrijke aandachtspunten bij een dergelijk verwerkingsproces komen aan bod. Voor Dries is het belangrijk dat papa niet in een zwart pak opgebaard wordt, maar in zijn lievelingstrui en-broek, zoals hij papa kent. De dagen na de uitvaart voelt Dries zich verdoofd en de opgewekte vragen van zijn kleine zus irriteren hem.

Een belangrijke stap voorwaarts in Dries’ verwerkingsproces is het gesprek dat hij met opa heeft over oma’s overlijden toen Dries nog klein was. Opa vertelt dat hij oma nog heel erg mist, maar dat het verdriet en de pijn er niet meer zijn. Opa spreekt hier de wijze woorden: “Als je geen verdriet durft te hebben, gaat de pijn nooit weg…” Opa vertelt Dries hier ook heel duidelijk dat papa nooit meer zal terugkomen. Dit komt hard aan bij Dries, maar het zet tegelijkertijd ook iets in beweging. Op zijn verjaardagsfeestje kan hij zich voor het eerst echt leeghuilen in opa’s armen, omdat z’n papa er niet bij kan zijn. Vanaf dit moment kan hij af en toe over het gemis van papa praten en hem zo weer wat meer aanwezig stellen. Hij gaat voorzichtig terug naar de voetbalclub en zijn eerste doelpunt maakt hij voor zijn papa. Hoewel Dries’ pijn vaak nog hevig de kop op steekt, slaagt hij er soms in om ook de mooie herinneringen levend te houden.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

De billen van mamoe (voor kinderen vanaf 8 jaar

Saskia Goeminne

Uitgeverij Afijn (Clavis) – 2003 – 59 blz.

Lieze is een meisje uit de lagere school dat van de dagdagelijkse kleine dingen in haar leven weet te genieten. Ze heeft warme ouders en over een maand zal broertje Jaan geboren worden. Ze houdt bovendien erg veel van Mamoe, de mama van haar mama. Ze geniet ervan om bij haar op schoot te zitten en met de glimmende parels om haar hals te spelen. En van de liefdesgeschiedenis tussen haar overgrootouders, die Mamoe zo mooi kan vertellen, krijgt ze maar nooit genoeg. En dan is er nog meester Dirk op school. Hij slaagt erin om van elke les een boeiend spel te maken, zodat Lieze elke dag nieuwsgierig weer naar school vertrekt. Op een dag komt Mamoe helemaal overstuur vertellen dat ze een tumor heeft in haar hoofd en dat ze niet lang meer zal leven. Lieze probeert dit te verwerken door na te denken, te tekenen en te schrijven, maar ook door met momenten haar eigen vrolijke zelf te zijn. Het verhaal eindigt met het overlijden van Mamoe en met de geboorte van Jaan.

Dit ontroerende verhaal is ook, en misschien wel in de eerste plaats, een verhelderend verhaal voor volwassenen. Het helpt hen om de mentale processen, die zich afspelen bij een kind wanneer het zulk moeilijk nieuws moet verwerken, beter te plaatsen en te accepteren. Kinderen kunnen in dergelijke periodes schommelen tussen hun gebruikelijke uitbundigheid en plots intens verdriet. Siska Goeminne is erin geslaagd om die slingerbeweging in dit boekje op een sublieme manier te vatten. Het ene moment doet Lieze ijverig mee met het rekenspelletje van meester Dirk en plots doet een som haar aan de leeftijd van Mamoe denken en is ze intens verdrietig.

De tekeningen van Wim Opbrouck doen jammer genoeg een beetje karikaturaal aan en zijn niet lief genoeg om dit tere verhaal te ondersteunen. Maar dit boek blijft een pareltje. 

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur