Kinderen

Vuur en vlam – Hoe kanker alles dooft behalve herinnering

Geert de Kockere en An Domt

Uitgeverij Manteau Jeugd – 2011 – 32 blz.

De drakenman en de drakenvrouw vormen samen met hun twee drakenkinderen een gelukkig gezin. Het meest houden ze van vuur. “Vuur is leven en leven is vuur!”, beweren ze. Op zomeravonden, wanneer het donker is geworden, gaan ze naast elkaar op een rij staan. Dan spuwen ze vuur om het verst. Het wordt elke keer een heus vuurwerk, dat is pas leven! Op een avond kan de drakenvrouw geen vuur meer spuwen. Als ze probeert, stijgt er enkel wat rook op. De drakendokter vertelt dat er iets kwaads in haar buik zit, wat het vuur in haar laat uitgaan. Hij geeft haar iets vies, maar het zal haar helpen, ze zal weer vuur spuwen. De hele winter lang, maakt het medicijn haar vooral ziek. Haar gezin ondersteunt haar zo goed en zo kwaad als het kan, maar ze hebben het allemaal moeilijk. Maar na de winter gaat het beter. De drakenvrouw staat weer op en ze heeft zelfs weer een klein vuurtje. Om dat te vieren gaan ze samen naar Drakeneiland. Ze dromen er alvast van om in de zomer weer samen vuur te spuwen.

Maar dan komt het kwade terug en deze keer zit het overal in het lijf van de drakenvrouw. De drakendokter ziet het somber: met heel sterk medicijn heeft ze misschien een waterkansje… Elke dag wordt de drakenvrouw zwakker. De drakenman en kinderen moeten machteloos toezien, ze kunnen haar alleen maar blijven knuffelen. Samen vuurspuwen is nu een onvervulbare wens geworden. Soms lijkt het heel even wat beter te gaan en hierom zijn ze dan met z’n allen blij. Op een avond geeft de drakenvrouw aan dat ze echt niet meer verder kan. Haar man en kinderen zeggen haar met een laatste knuffel slaapwel en ze overlijdt. De tijd die volgt is verwarrend voor de drakenfamilie. Mama is niet meer fysiek bij hen, maar ze leeft nog zo mooi en intens in hun binnenste. Ze hebben zelfs het gevoel dat ze ooit op de één of andere manier weer samen vuur zullen spuwen. Wanneer het weer zomer wordt, staan papa en zijn kinderen buiten in het donker naast elkaar. Met een klein hartje beslissen ze om samen vuur te spuwen. Niet om het verst vandaag, maar om het allermooist. Op dat moment schiet er hoog aan hemel een vlam door het donker. Onmiddellijk begrijpen ze alle drie dat dit een boodschap van mama is. Sterker nog, mama wint, want haar vlam was supermooi. Vanaf dat moment beslissen ze om voortaan vuur altijd te spuwen om ter mooist.
De ondertitel van dit prachtige prentenboek is: “Hoe kanker alles dooft behalve de herinnering” Dit vat de boodschap eigenlijk heel mooi samen.

De bedoeling is enerzijds om aan jonge kinderen een idee te geven wat kanker in een gezin kan teweeg brengen. En anderzijds gaat de boodschap veel dieper dan de loutere beschrijving van het ziekteproces. Er worden handvatten aangereikt om de overleden mama toch aanwezig te houden in het gezin. Dierbare herinneringen worden beschouwd als een ontmoetingsplaats diep in jezelf waarnaar je telkens kan terugkeren, zo vaak als nodig, om degene die je mist, te zien. Bovendien wordt er ook aangemoedigd om voorzichtig de draad weer op te nemen. De familie draak durft weer vuur en vlam spuwen, maar tegelijkertijd houden ze de herinnering aan mama stevig vast.
Door het verhaal rond sprookjesfiguren, draken, op te bouwen, wordt er een zekere afstand gecreëerd ten opzichte van de inhoud. Net deze afstand maakt het mogelijk om op een serene manier met jonge kinderen over kanker te praten, zonder dat dit voor hen te bedreigend wordt. Bovendien zijn de prenten subliem. De lieve drakenkoppen in waterverftechniek tegen een ahtergrond van behangpapier in de meest kleurige dessins, zal kinderen zeker aanspreken. En heel subtiel wordt mama, naarmate haar ziekte vordert, steeds bleker groen geverfd.
Dit is het levensverhaal van An Dom. Helemaal achteraan vertelt ze wat meer over het verloop van haar ziekte, en over hoe ze tegen haar naderende dood aankijkt. Treffend is vooral hoeveel kracht ze nog heeft om dankbaar te zijn, voor alle steunfiguren rondom haar.
Wij kunnen haar alleen maar dankbaar zijn, voor wat ze ons in dit boek leert. Chapeau, An!
Vanaf 5 jaar.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Vader en dochter

Michael Dudok De Wit

Uitgeverij Leopold BV – 2002 – 38 blz.

Een vader en zijn jonge dochter fietsen samen door de polder. Boven aan de dijk stappen ze af, vader omhelst zijn dochter en met de eenvoudige woorden: “Dag vader” en “Dag kind” nemen ze afscheid. Het meisje tuurt vanop de dijk naar het water en ze ziet hoe haar vader in zijn roeibootje steeds dichter naar de horizon roeit. Ze blijft op die plaats tevergeefs wachten tot de zon ondergaat, maar haar vader keert niet terug. Seizoenen komen en gaan, steeds opnieuw en steeds opnieuw fietst het meisje naar dat plekje op de dijk waar ze haar vader aan de horizon zag verdwijnen. Maar haar vader komt niet terug. Het leven van het meisje ontvouwt zich verder. En dat leven is mild voor haar. We zien haar fietsen en plezier maken met vriendinnen, wat later fietst ze samen met haar man en nog later fietsen er ook twee kindjes mee. Het meisje wordt langzaam een oude vrouw. Ze heeft een gelukkig leven gehad, maar ze is met momenten de horizon blijven afspeuren naar haar vader. Nu is de tijd rijp om verder op zoek te gaan. Ze verlaat de dijk en loopt naar beneden. Het water heeft plaats gemaakt voor riet en zand. Bij een open plek vindt ze het roeibootje van haar vader, half bedolven onder het zand. De oude vrouw legt zich neer en dommelt in. Maar plots voelt ze dat er iets gebeurt. Ze staat op en begint steeds harder te lopen. Terwijl ze daar loopt, zien we de oude vrouw opnieuw veranderen in een jong meisje. Ze loopt recht in de uitnodigende armen van haar vader, die daar rustig staat te wachten, alsof hij nooit is weggeweest.

Dit poëtische prentenboek vertelt op een tedere, rustige manier over het rouwproces dat zich kan voltrekken wanneer je je vader verliest. Het ongeduldige en vaak pijnlijk wachten op zijn terugkomst wordt geleidelijk aan minder heftig. Je probeert iets te maken van het leven dat je gegeven werd en dat leven geeft vaak mooie dingen… Maar tussendoor blijft een dochter kijken naar de horizon, al was het maar om een kleine glimp van hem te zien. Dat verlangen naar en het gemis van vader blijft als een constante aanwezig en op kruispunten in het leven kan dat weer heel heftig naar boven komen. Mooi is ook het einde, de overtuiging dat je aan het einde van je eigen weg, de kans krijgt om je vader weer vast te pakken, op wat voor manier dan ook. De sobere prenten in sepia-tinten versterken de serene sfeer van het boek en verwijzen naar de broosheid van het leven.
Michael Dudok de Wit maakte het boek naar de animatiefilm father and daughter, waarvoor hij in 2001 terecht een Oscar in ontvangst mocht nemen. Deze prachtige kortfilm is als het ware de bewegende versie van het boek, maar zonder dat er één woord gesproken of geschreven wordt. Dat is ook niet nodig want de beelden spreken voor de volle honderd procent voor zichzelf.
Dit is een intens droevig, maar tegelijk ook een hoopgevend verhaal over de onvermijdelijke kringloop van het leven, met een krachtige boodschap.
Aan alle dochters, groot of klein wil ik het volgende zeggen: Er komt waarschijnlijk voor ons allemaal ooit een dag dat onze papa niet meer fysiek bij ons kan zijn, hoe lang we ook blijven wachten… Dan is het toch troostend om te weten dat het leven ook dan nog de moeite waard mag en kan zijn, dat hij zijn plaats in ons hart en hoofd sowieso voor altijd blijft houden. En op het einde van de reis, wacht hij op een of andere manier op ons, daar ben ik zeker van…
Vanaf 12 jaar

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Water en zout (voor kinderen vanaf 9 jaar)

Bettie Elias

Uitgeverij  Clavis – 2006 – 108 blz.

’s Morgens brengt papa de zevenjarige Dries en zijn jongere zusje Leentje naar school. Een race tegen de tijd, herkenbaar voor de meeste jonge gezinnen. Na de school vertelt oom Jan hem dat papa overleden is, omgekomen bij een verkeersongeluk. Wat volgt is een ontroerend verhaal over rouwarbeid, het zwoegen en ploeteren om dit plotse overlijden te kunnen plaatsen, gezien door de ogen van een zevenjarig kind. Bettie Elias weet als geen ander de emotionele roetsjbaan in het hoofd van deze jongen te beschrijven.

Verschillende belangrijke aandachtspunten bij een dergelijk verwerkingsproces komen aan bod. Voor Dries is het belangrijk dat papa niet in een zwart pak opgebaard wordt, maar in zijn lievelingstrui en-broek, zoals hij papa kent. De dagen na de uitvaart voelt Dries zich verdoofd en de opgewekte vragen van zijn kleine zus irriteren hem.

Een belangrijke stap voorwaarts in Dries’ verwerkingsproces is het gesprek dat hij met opa heeft over oma’s overlijden toen Dries nog klein was. Opa vertelt dat hij oma nog heel erg mist, maar dat het verdriet en de pijn er niet meer zijn. Opa spreekt hier de wijze woorden: “Als je geen verdriet durft te hebben, gaat de pijn nooit weg…” Opa vertelt Dries hier ook heel duidelijk dat papa nooit meer zal terugkomen. Dit komt hard aan bij Dries, maar het zet tegelijkertijd ook iets in beweging. Op zijn verjaardagsfeestje kan hij zich voor het eerst echt leeghuilen in opa’s armen, omdat z’n papa er niet bij kan zijn. Vanaf dit moment kan hij af en toe over het gemis van papa praten en hem zo weer wat meer aanwezig stellen. Hij gaat voorzichtig terug naar de voetbalclub en zijn eerste doelpunt maakt hij voor zijn papa. Hoewel Dries’ pijn vaak nog hevig de kop op steekt, slaagt hij er soms in om ook de mooie herinneringen levend te houden.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Het boek van de troost – Met kinderen denken over Afscheid en Verlies, Leven en Geluk

Kolette Janssen en Rebekka Jonkers

Uitgevrij Davidsfonds/Infodok Kinderboek – 2007

Om diverse redenen kunnen volwassenen en kinderen gelukkig of droevig zijn. Iedereen gaat verschillend om met de emoties: sommigen gaan hard lachen terwijl anderen wenen en stil zijn. Dat kan omdat iedere mens anders is en uniek. Soms lijken de dingen die gebeuren ook ingewikkeld. Wat gebeurt er allemaal? Hoe kun je het beste afscheid nemen? Bestaat er een hemel? Waarom gaan papa’s en mama’s uit elkaar? In dit boek worden antwoorden geformuleerd op vele vragen.  Men kan eruit leren dat het geluk in kleine dingen zit. Voor kinderen vanaf 10 jaar.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

1000 woorden voor je verdere leven – Een bloemlezing en inspiratie voor jonge mensen

Tom Zwaenepoel

Uitgeverij Lannoo – 2008 – 200 blz.

Jongeren zijn steeds in beweging en op zoek naar waarden die hen kunnen helpen om een zinvol leven uit te bouwen. In dit boek heeft auteur woorden en mijmeringen samengebracht van beroemde en onbekende mensen. Alle bloemlezingen gaan over dingen die voor jonge mensen belangrijk kunnen zijn: vriendschap, het eigen-ik, dromen, liefde, geluk tijd en geloof. De citaten zijn zo gerangschikt dat ze één groot verhaal vormen. Het is zeker een boek dat bij jongeren aanslaat en inspiratie geeft om een mooi en boeiende wereld op te bouwen.

Gepubliceerd op in Jongeren, Lectuur

Benjamin

Elfi Nijssen en Eline van Lindenhuizen

Uitgeverij Clavis – 2010 – 26 blz.

Benjamin zijn nieuwe babybroertje blijkt ziek te zijn en niemand kan hem genezen. Het gezin van Benjamin blijkt gebroken achter. Gelukkig is er nog opa en oma en een toffe tante en een attente juf die Benjamin opvangen om zijn verdriet te verwerken. En dan gebeurt er een wonder!

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur

Ik krijg tranen in mijn ogen als ik aan je denk – Als vader of moeder is doodgegaan

Inneke van Essen

Uitgevrij Sjaloom/Bakermat – 2007 – 95 blz.

Dit boekje is bedoeld voor alle kinderen die af en toe eens nadenken over het leven en de dood. Natuurlijk ook voor kinderen van wie iemand waar ze veel van houden, is doodgegaan. Het is een boekje over verdriet en geluk, over mooie en verdrietige herinneringen en ook over troost.

Bij het lezen zal men ervaren dat men niet de enige is met verdriet en dat kan troost geven.

Voor kinderen van de lagere schoolleeftijd.

Gepubliceerd op in Kinderboeken

Ik en mijn herinneringen

Illustraties Marta Fabrega

Uitgeverij Bakermat – 2008 – 17 blz.

Als een geliefd huisdier sterft kunnen kinderen zeer verdrietig zijn. In dit werk gaat het over de dood van Bobby. Herinnering aan verdriet en nieuw geluk is de inhoud van dit zeer mooie boekje bestemd voor kleuters .

Gepubliceerd op in Kinderboeken

Buurman Reus – niet meer/nooit meer

Stefaan Boonen

Uitgeverij Clavis – 2010 – 14 blz.

Buurman Reus heeft een ongeval gehad met de fiets. Hij is gevallen, zo hard gevallen dat hij dood is. Het is niet te geloven. De buurjongen kan het bijna niet geloven, ze waren zulke goede vrienden. Herkenbaar prentenboek over de confrontatie van kinderen met de dood.  Achteraan in het boek staat ook informatie voor ouders en leerkrachten die meer willen weten over rouwen met kinderen.

Gepubliceerd op in Kinderboeken

God, ik heb een vlinder gezien

Teksten gekozen door kinderen – illustraties door Willeke Brouwer

Uitgeverij Gooi & Sticht – 2009 – 64 blz.

Een mooie verzameling van 50 gebeden en gedichten thematisch geordend in acht hoofdstukken. De aangepaste en kleurrijke tekeningen zorgen ervoor dat het een mooi aansprekelijk werkje is.

Voor kinderen van 6 tot 12 jaar.

Gepubliceerd op in Kinderboeken, Lectuur