Auteur: Bettie Elias

Illustrator: Anne Westerduin

Nederlands – Hardcover

108 pagina’s | Clavis | 2006

Recensie gemaakt door Katrien.

’s Morgens brengt papa de zevenjarige Dries en zijn jongere zusje Leentje naar school. Een race tegen de tijd, herkenbaar voor de meeste jonge gezinnen. Na de school vertelt oom Jan hem dat papa overleden is, omgekomen bij een verkeersongeluk. Wat volgt is een ontroerend verhaal over rouwarbeid, het zwoegen en ploeteren om dit plotse overlijden te kunnen plaatsen, gezien door de ogen van een zevenjarig kind. Bettie Elias weet als geen ander de emotionele roetsjbaan in het hoofd van deze jongen te beschrijven.

Verschillende belangrijke aandachtspunten bij een dergelijk verwerkingsproces komen aan bod. Voor Dries is het belangrijk dat papa niet in een zwart pak opgebaard wordt, maar in zijn lievelingstrui en-broek, zoals hij papa kent. Ook wil hij zijn papa nog een laatste kus kunnen geven en terwijl hij dat doet wordt hij glashard geconfronteerd met het feit dat alle leven uit papa verdwenen is. De dagen na de uitvaart, voelt Dries zich verdoofd en de opgewekte vragen van zijn kleine zus irriteren hem. Bovendien herbegint het gewone leven terug voor Dries, Leentje, mama en opa, die nu veel bij hen is. En het is net dat gewone, dagelijkse ritme dat Dries vaak een schrijnende pijn, een intens gevoel van verlies bezorgt. Mama brengt hen nu naar school en dat kan Dries moeilijk accepteren, want dat was papa’s taak… Opa wil vanaf nu wel op zaterdag met hem naar de voetbalclub, maar hij wil niet meer gaan, want dat was een stukje van hem en zijn papa. Ondertussen slaagt hij er soms wel in om wat plezier te hebben met schoolvriendjes, maar achteraf voelt hij zich vaak schuldig over dat plezier zonder papa. Die verwarring en pijn resulteren in plotse woede-uitbarstingen en een gevoel van toenemende vervreemding tegenover mama, Leentje en opa.

Een belangrijke stap voorwaarts in Dries’ verwerkingsproces is het gesprek dat hij met opa heeft over oma’s overlijden toen Dries nog klein was. Opa vertelt dat hij oma nog heel erg mist, maar dat het verdriet en de pijn er niet meer zijn. Opa spreekt hier de wijze woorden: “Als je geen verdriet durft te hebben, gaat de pijn nooit weg…” Opa vertelt Dries hier ook heel duidelijk dat papa nooit meer zal terugkomen. Dit komt hard aan bij Dries, maar het zet tegelijkertijd ook iets in beweging. Op zijn verjaardagsfeestje kan hij zich voor het eerst echt leeghuilen in opa’s armen, omdat z’n papa er niet bij kan zijn. Vanaf dit moment kan hij af en toe over het gemis van papa praten en hem zo weer wat meer aanwezig stellen. Hij gaat voorzichtig terug naar de voetbalclub en zijn eerste doelpunt maakt hij voor zijn papa. Hoewel Dries’ pijn vaak nog hevig de kop op steekt, slaagt hij er soms in om ook de mooie herinneringen levend te houden.

Aan het eind van het verhaal gaat Dries met mama en Leentje op vakantie naar zee, waar ze vorig jaar nog met z’n vieren waren. Ze hebben intens verdriet, maar tegelijkertijd moeten ze weemoedig glimlachen om die kostbare vakantieherinneringen. Je krijgt als lezer het gevoel dat Dries nog een lange weg te gaan heeft en dat zal met vallen en opstaan zijn. Maar tegelijkertijd heeft hij ook al een enorm stuk afgelegd en op die weg heeft hij de vaardigheden ontdekt om zijn papa hier voor altijd zijn eigen plekje te geven.
Vanaf 9 jaar

Auteur: Kolette Janssen en Rebekka Jonkers

119 pagina’s | Davidsfonds/Infodok Kinderboek | 2007

Om diverse redenen kunnen volwassenen en kinderen gelukkig of droevig zijn. Iedereen gaat verschillend om met de emoties: sommigen gaan hard lachen terwijl anderen wenen en stil zijn. Dat kan omdat iedere mens anders is en uniek. Soms lijken de dingen die gebeuren ook ingewikkeld. Wat gebeurt er allemaal? Hoe kun je het beste afscheid nemen? Bestaat er een hemel? Waarom gaan papa’s en mama’s uit elkaar? In dit boek worden antwoorden geformuleerd op vele vragen.  Men kan eruit leren dat het geluk in kleine dingen zit. Voor kinderen vanaf 10 jaar.

uitgeverij Ten Have – 2007 – 96 blz

Dit is het vierde deel in de serie ‘Afscheid nemen’ , een reeks thematische boekjes die hulp bieden bij vragen rondom ziekte, doodgaan, afscheid nemen en rouwen. Het boek geeft uitleg over autisme en autistische stoornissen en gaat in op wat dood voor kinderen en jongeren met autisme betekent. Hoe kan men hen informeren? Hoe betrekt men hen bij de gebeurtenissen en rituelen? Een degelijk boek voor ouders, verzorgers, leerkrachten en andere betrokkenen bij hun begeleidingswerk.

Uitgeverij Lannoo – 2003 – 200 blz.

Heel wat schokkende gebeurtenissen kunnen voorkomen in het leven van kinderen: getuigen zijn van een misdrijf, inbraak, overlijden door ongeval, een ouder die zich van het leven berooft en nog vele andere. Dit boek wil een gids zijn voor volwassenen die kinderen in deze situaties begeleiden. In het eerste deel beschrijven de auteurs hoe kinderen reageren op schokkende gebeurtenissen en hoe zij die proberen te verwerken. Het tweede deel geeft dan creatieve werkvormen om zelf uit te proberen.

Auteur: Inneke van Essen

Nederlands – Hardcover

95 pagina’s | Sjaloom/Bakermat Kinderboek | vierde druk 2007

Dit boekje is bedoeld voor alle kinderen die af en toe eens nadenken over het leven en de dood. Natuurlijk ook voor kinderen van wie iemand waar ze veel van houden, is doodgegaan. Het is een boekje over verdriet en geluk, over mooie en verdrietige herinneringen en ook over troost.

Bij het lezen zal men ervaren dat men niet de enige is met verdriet en dat kan troost geven.

Voor kinderen van de lagere schoolleeftijd.

Auteurs: Stefaan Boonen en Mirèn van Alphen

14 pagina’s | Clavis| 2010

Buurman Reus heeft een ongeval gehad met de fiets. Hij is gevallen, zo hard gevallen dat hij dood is. Het is niet te geloven. De buurjongen kan het bijna niet geloven, ze waren zulke goede vrienden. Herkenbaar prentenboek over de confrontatie van kinderen met de dood.  Achteraan in het boek staat ook informatie voor ouders en leerkrachten die meer willen weten over rouwen met kinderen.

Sophie Piper – illustraties Annabel hudson

Uitgeverij Callenbach – Kampen 2009 – 45 blz.

Klein lief boekje met eenvoudige tekstjes o.a. over liefde, verandering, afscheid nemen, hoop en praten met God. Voor kinderen vanaf 6 jaar.